Friday, 29 May 2015

Minister Schultz bezoekt dijk

Dinsdag 26 mei bezocht Minister Schultz de Markermeerdijk bij Uitdam en Marken. Zij overlegde onder meer met bewoners over de gewenste varianten voor dijkversterking.

De Minister heeft opdracht gegeven om te onderzoeken wat het effect is van het verhogen van de pompcapaciteit in Markermeer en IJsselmeer op het versterken van de dijken.



Bezoek Melanie Schulz aan Uitdam ivm Dijkverzwaring met Kwade Zwaan Manja Verhorst, Jeroen Koninx van de Dorpsraad Uitdam , Flosch Fleischer  en Wouter den Hollander










Alle foto's van Marijke Bresser Fotografie & Film

Meer over het onderzoek naar invloed pompen Samenvatting nieuwsbericht op Waterforum
Er komt op korte termijn een onderzoek naar de mogelijke realisatie van pompcapaciteit in de Houtribdijk en de effecten daarvan op de maatgevende hoogwaterstand in het Markermeer. Dat verklaarde Mattie Busch, Afdelingsmanager Waterveiligheid van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu maandagavond in Edam aan het slot van een technische bijeenkomst van de Adviesgroep Markermeerdijken.

Zijn mededeling dat minister Schultz die dag te kennen had gegeven het onderzoek te willen laten uitvoeren, werd in het voormalige gemeenlandshuis van Uitwaterende Sluizen onder luid applaus ontvangen.

De leden van de Adviesgroep, waarin ook bewoners langs de dijk zijn vertegenwoordigd, zien deze toezegging als een belangrijk winstpunt in het verzet tegen de in hun ogen veel te rigoureuze plannen die Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) met de historische Markermeerdijk heeft. Tijdens een bijeenkomst met Deltacommissaris Kuijken op 17 maart werd door hen deze mogelijkheid al geopperd.

De bewoners verwachten dat door plaatsing van een pomp in de dijk Enkhuizen-Lelystad de maatgevende hoogwaterstand in het Markermeer lager zal uitvallen en dat daarmee de dijkversterkingsplannen voor het traject Hoorn-Amsterdam minder ingrijpend hoeven te zijn. Het verzoek om deze mogelijke combinatie werd door hen in een brief van 26 april aan Kuijken en minister Schultz nog eens nader onderbouwd.

Friday, 22 May 2015

Verslag Technische Bijeenkomst Adviesgroep Markermeerdijken 18 mei 2015

Op 18 mei jl. was er een bijeenkomst van de Adviesgroep Markermeerdijken. Hieronder vindt u het verslag van deze avond. Eén van de belangrijkste uitkomsten was de toezegging van Mattie Busch namens Minister Schultz dat het onderzoek dat de bewoners hebben geëist naar meer innovatie in het omgaan met dijkverzwaring  is toegezegd. Door middel van pompen kan de waterstand in het Markermeer gereguleerd worden. 

Toen dit duidelijk werd, heeft de Adviesgroep nogmaals gevraagd om een pas op de plaats door HHNK. Men is er van overtuigd dat je geen aanbesteding van een dijkverzwaring kunt doen, als je niet weet hoe dat moet gebeuren en wat de sterkte van de huidige dijk is.

HHNK weigert vooralsnog een pas op de plaats te maken.  


Voorzitter: Carla Weber

Sprekers: Harold van Waveren (RWS) en  Joost de Ruig (HHNK)

Opening bijeenkomst
Dhr. Vrijlandt (WV) opent namens de adviesgroep het gesprek. Hij geeft aan dat er weliswaar geen bijeenkomst meer geweest is van de adviesgroep na de bijeenkomst van 17 maart, maar er is wel een bijzondere dynamiek ontstaan. Diverse leden hebben allerlei acties ondernomen en houden hierover nauw contact met elkaar. De verwachtingen van deze bijeenkomst zijn daarom hooggespannen.

Toelichting waterhuishouding IJsselmeergebied door topspecialist waterveiligheid RWS
Dhr. Van Waveren (HvW) is strategisch adviseur topspecialist waterveiligheid voor RWS en in die hoedanigheid geeft hij toelichting op de waterhuishouding van het Markermeer en de verschillende opties voor het toepassen van pompen in het IJsselmeergebied.

HvW heeft als doel feitelijk en objectief te zijn in zijn toelichting. De centrale vragen van zijn presentatie zijn:
  • Hoe werkt het watersysteem van het Markermeer?
  • Hoe ontstaan maatgevende omstandigheden?
  • Kan regulering van het waterpeil de hydraulische belasting verminderen?
  • Zo ja, geeft dit een vermindering van de dijkversterking?

Waarop zijn de dijken afgekeurd?
Met een korte animatiefilm toont hij hoe het van belemmering van de waterafvoer uit het Markermeer kan leiden tot verzadiging en afschuiving van de dijken.
Om de presentatie verder te kunnen begrijpen legt hij kort en helder een aantal termen uit.
  • Afgekeurd op instabiliteit
    De maatgevende omstandigheden voor instabiliteit is +0,7 NAP met een opbouw van het peil van 4-5 weken met een O-NO wind kracht 4-5.  Dit is de basis voor de afkeur van 90% van de Markermeerdijk.
  • Afgekeurd op hoogte van de dijk
    Voor afkeur op hoogte is dit een meerpeil van -0,1 - +0,2 NAP met wind O-NO kracht 8-9, gedurende 2 dagen. Dit kan 1 keer per 3000 jaar voorkomen. Dit is de basis voor de afkeur van ca. 10% van de Markermeerdijk.

Deze normen zijn politiek vastgesteld.
De nieuwe normen zijn ontwikkeld omdat de oude 50 jaar oud zijn. Inmiddels is de economische waarde enorm gestegen, net als de bevolkingsomvang en het kennisniveau. De waterveiligheid voor de 21-ste eeuw is vastgesteld op een niveau dat acceptabel is qua veiligheid en kosten.

Effecten van peilregulering op de belasting van de dijk
De vraag is: kan de hydraulische belasting worden verminderd door regulering van het peil?
  • In de huidige situatie (zonder pompen)
  • In de toekomstige situatie:

o   Met pompen in de Afsluitdijk
o   Met pompen in de Houtribdijk

  • Met varianten in regulering:
o   Structureel
o   Incidenteel, alleen bij hoogwater)

Huidige situatie: zonder pompen
In de huidige situatie wordt alleen gespuid. Voor het reguleren van het streefpeil kan dit pro-actief benaderd worden (optie 1, de huidige situatie) of door het structureel op het streefpeil te houden (optie 2). In de Afsluitdijk wordt nu eerst een pompcapaciteit gerealiseerd van 500 m³/s. Dit is niet structureel. Voor structurele regulering is er 1000 m³/s extra nodig. Dit valt echter niet in de scope van het huidige project, dat is alleen voor compensatie van de zeespiegelstijging. Deze pompcapaciteit kan nu eerst ook deels gebruikt worden voor regulering, maar in de loop van de tijd zal de ruimte afnemen door de zeespiegelstijging. Op dit moment is de zeespiegelstijging 20 cm per eeuw, maar de verwachting is dat dit gaat versnellen. Als de ruimte tot de aangenomen zeespiegelstijging is bereikt kunnen weer meer pompen geplaatst worden voor peilregulering. In de normale situatie draaien de pompen niet, alleen incidenteel. De voorkeur wordt gegeven aan spuien uit kostenoverwegingen en duurzaamheid.

Toekomstige situatie: Pompen
De kosten voor het aanbrengen van pompen zijn 500-1000 miljoen € per 1000 m³/s pompcapaciteit. Dit zijn de aanlegkosten, inclusief de pompen, exclusief beheer en onderhoud (ca. 6% per jaar), exclusief energie en inclusief 21% BTW. De inschatting is echter dat het meer richting 1000 miljoen € gaat dan 500. Dit is gebaseerd op de kosten van alle tot nu toe aangelegde gemalen en de systematiek die in de bouw geldt. HvW heeft ook met Frank Spaargaren (FS) gesproken. FS is ook bezig met het berekenen van pompen en komt op heel andere bedragen. Deze bedragen zullen nog naast elkaar gelegd worden om een goede schatting te kunnen maken.

Varianten in regulering
Optie 3 is het peil van het Markermeer structureel verlagen d.m.v. pompen, ook op de Houtribdijk. Technisch is dat mogelijk, er moet dan op tijd gestart worden met pompen, in de winter continue. Voor ’s winters is dit gemiddeld ca. 80 m³/s. De kosten hiervoor zijn ca. 50-100 miljoen €. Deze capaciteit is dan ook extra nodig op de Afsluitdijk. Een nadeel van structurele verlaging is dat allerlei andere functies ook beïnvloed worden. Denk aan dijken, kunstwerken, kades, historische bouwwerken, natuur, recreatie, scheepvaart, landbouw en bebouwing. Ook het peil achter de dijk wordt lager, wat bodemdaling geeft. Bij deze optie blijft dijkversterking nodig.

Optie 4 is het peil van het Markermeer incidenteel verlagen met pompen door buffering voor storm of langdurige neerslag. Dit kan met pompen in de Afsluitdijk en Houtribdijk. Dit geeft een lagere belasting op de dijk, maar er is een betrouwbare weersvoorspelling nodig. De benodigde capaciteit is ca. 600 m³/s omdat er snel afgevoerd moet worden. De kosten zijn ca. 300-1200 miljoen €. Een nadeel van deze optie is dat de pompen te makkelijk/vaak aangezet kunnen worden. Bij deze optie is ook dijkversterking nodig.

Optie 5 is het incidenteel verlagen van het peil van het Markermeer met pompen door het peil te verlagen bij langdurige neerslag. Hierdoor ontstaat een lagere belasting op de dijk. Er wordt uitgegaan van een peilstijging van -0,4 naar +0,7 m NAP = 1,1 m in 4 weken. Dit betekent 3,7 cm per dag. Er is 200-400 m³/s capaciteit extra nodig op de Afsluitdijk. De kosten zijn 200-400 miljoen €. Ook bij deze optie is dijkversterking noodzakelijk, maar wel minder omvangrijk dan nu gepland. Hoeveel moet nog onderzocht worden.

Ervaring uit het verleden
Een voorbeeld van hoge langdurige waterstand is het najaar van 1998. Toen was er meerdere weken +0,5 m NAP in het IJsselmeer. In het Markermeer was er een peil van +0,2 m NAP. Dit was wel gedurende een kortere periode dan in het IJsselmeer. In deze periode waren er veel depressies en een harde NW-wind. De schade van deze hoogwaterstand bedroeg ca. 450 miljoen €. Een opmerking uit de zaal was, terecht,: “daarmee zijn pompen dan snel betaald”.
Een ander vergelijk werd getrokken met Somerset in 2014. Hier was >500 mm in 2 maanden tijd. Dit kan bij ons ook gebeuren. Het KNMI gaf aan dat er wordt uitgegaan voor Nederland van 250 mm in 30 dagen eens in de 3000 jaar.

Hoeveel peildaling is er nodig voor effect op het dijkontwerp?
  • Vuistregel is 30-40 cm
  • Het eerste verkennende onderzoek is gedaan, maar er zijn nog geen conclusies
  • In alle gevallen is er dijkversterking nodig, ook bij het streefpeil, vanwege stabiliteitsproblemen op een aantal locaties.

Het moet nog verder uitgewerkt worden. De kosten moeten bekeken worden, ook met het oog op pompen versus nog verder benodigde versterkingen.

Nu is vastgelegd:
  • Het winterpeil blijft tot 2050 gehandhaafd
  • Daarna beperkte stijging van het IJsselmeer, het Markermeer blijft gelijk
  • Dit kan met spuien en pompen in de hand gehouden worden
  • Hierin is tot 2050 voorzien

Toelichting proces versterking door HHNK 
Na HvW geeft Joost de Ruig (JdR) namens HHNK toelichting op het proces versterking Markermeerdijken.
De Markermeerdijk is een primaire kering omdat de potentiële gevolgen van een doorbraak vergelijkbaar zijn met andere grote merengebieden. Het grootste probleem is binnenwaartse instabiliteit (dijk schuift richting het land af).
HHNK streeft naar een veilige dijk die past in zijn omgeving. Er moet niet koste wat kost doorgegaan worden met het ontwerp, maar er wordt wel alles op alles gezet om kansen te benutten. Het starten in 2016 is niet de hardste wens.

Wat is er bereikt tot nu toe?
Er is veel bereikt, o.a. door de bijeenkomsten met de adviesgroep 5 x per jaar. Zo is er met Hoorn een samenwerkingsovereenkomst voor een stadsstrand. Verder zijn er op diverse locaties al aanpassingen in de plannen van HHNK gemaakt in overleg met de direct betrokkenen.
Dijken op Veen (DoV) is afgerond en het rekenmodel is beschikbaar. Nu wordt er gewerkt aan de implementatie van de rekenregels. Dit najaar zijn naar verwachting de resultaten bekend. In het ontwerp wordt dan ook gerekend met DoV.
De oeverdijk is bedacht door HHNK en het voordeel is dat de huidige dijk wordt ontzien. Verder is er minder overlast bij de aanleg en er zijn kansen voor natuur en recreatie.

Marktalliantie
De marktalliantie start in september 2015, dan vindt de gunning plaats. In de alliantie zitten prikkels voor de aannemer om het zo gunstig mogelijk uit te voeren: hoe lager de kosten, hoe meer winst de aannemer heeft.
Voordat de werkzaamheden gestart worden is er nog een planfase van HHNK met de aannemer en de dan worden de definitieve plannen ter inzage gelegd.
Hierop werd vanuit de zaal de opmerking gegeven dat het aanbestedingstraject beter kan stoppen, omdat er geen duidelijkheid is: het pompenvraagstuk staat nog open en vlak voor de aanbesteding is het zomervakantie, dan is er te weinig invloed van betrokkenen.
JdR vervolgt zijn verhaal dat de dijkversterking gaat volgens de huidige normen, dit is een eis van de Minister van I&M. HHNK kijkt wel naar de nieuwe normering en voert impactanalyses uit. In de zomer van 2015 volgt een complete impactanalyse van alle HWBP2 projecten die in uitvoering zijn. Als de resultaten beschikbaar zijn volgen de conclusies over het vervolg.

Monumentale status dijk
HHNK houdt ook rekening met de monumentale status van de dijk, maar als de dijk geen veiligheid geeft, moet er actie ondernomen worden. De Provincie heeft de zorg voor de monumentale status.
Er wordt waar mogelijk gebruik gemaakt van nieuwe technieken. Maar als die niet bewezen zijn is een praktijkproef nodig en advies van ENW, net als nu bij JLD Dijkankers het traject is.

Verschillende contractmogelijkheden alliantie
Er zijn verschillende contractmogelijkheden. De eerste is een vastomlijnde opdracht. Daar is bij de dijkversterking geen sprake van. Een tweede mogelijkheid is design & construct. Hier ligt de vraag voor het ontwerp bij de aannemer. De derde is de alliantie. Bij de alliantie is er een voorlopig ontwerp. Hierin is een deel hard en een deel wordt bepaald door de aannemer met zijn specifieke kennis. Het definitieve ontwerp wordt dan met de aannemer gemaakt. De aannemers waarmee HHNK nu spreekt hebben ook kennis van pompen.

Huidige planning door HHNK
  •  September alliantie
  • Najaar DoV afmaken
  • 2016 plannen ter inzage en inspraak
  • Eind 2016 start uitvoering
  • 2021 gereed

Het meest kritische hierin is de start in 2016 om in 2021 het af te hebben. Maar als nieuwe inzichten daarom vragen is een later start ook mogelijk, maar dit ligt niet in de lijn van de verwachtingen. Er is onvoldoende inzicht of pompen kunnen bijdragen aan minder versterking en dat is het bezwaar nu tegen de optie pompen. Daarnaast is er de opdracht van de minister voor de versterking en de dijk is te instabiel. We ontkomen niet aan versterking. Er kan nu nog niets zeker gezegd worden over pompen.
Er moet ook nog uitgezocht worden hoe de kosten voor verdere dijkversterking (buiten de Markermeerdijk) zich verhouden ten opzichte van de kosten voor pompen.
Als pompen een bijdrage kunnen leveren is HHNK daar voor. Maar de minister moet het ook willen.

Ministerie zegt onderzoek combinatie pompen met dijkversterking toe
Hierop reageert Matty Busch van het ministerie van I&M dat er nader onderzoek komt naar de combinatie van pompen met dijkversterking. Dat heeft de minister deze morgen toegezegd.
Dit gaat verder dan het HHNK, het gaat over het hele IJsselmeergebied. Er komen dan ook pompen in de Houtribdijk. Dit is een ander project binnen HWBP.
Er zijn 3 belangen:
  • De randvoorwaarden binnen HWBP: planning, budget en doelmatigheid. Daaruit volgt een politiek besluit waarmee de minister naar de tweede kamer gaat.
  • Wat te onderzoeken? Het gaat over de combinatie van pompen met dijkversterking en optie 5 is het beste.
  • Het gaat om gezamenlijke uitvoering, met HHNK en de aanwezigen.

Er moet snel gestart worden met het onderzoek.

Adviesgroep: uitstel alliantie noodzakelijk
Hierop volgde de opmerking dat uitstel van de vorming van de alliantie zeer gewenst is.
Het antwoord van HHNK was dat er wel een vorm van versterking nodig is, dus de alliantievorming wordt niet gestopt. Als er een combinatie pompen/dijkversterking gemaakt wordt zal de lopende aanbesteding aangepast moeten worden.

De avond werd afgesloten door de voorzitten met het bedanken van de sprekers en iedereen die zich heeft ingezet om deze avond mogelijk te maken.





Wednesday, 20 May 2015

Doorbraak: Onderzoek effect pompen in Houtribdijk op dijkversterking

Noordhollands Dagblad 19-05-2015


Het mi­nis­te­rie van In­fra­struc­tuur en Mi­li­eu gaat on­der­zoe­ken of het plaat­sen van pom­pen in de Hout­ri­brijk kan lei­den tot een min­der ro­buus­te ver­ster­king van de Mar­ker­meer­dijk. Dat maak­te Mat­tie Busch van het mi­nis­te­rie maandag 18 mei be­kend in Edam tij­dens een bij­een­komst van de Ad­vies­groep Mar­ker­meer­dij­ken, een klank­bord­groep voor het Hoog­heem­raad­schap Hol­lands Noor­der­kwar­tier. 

Zie ook GrootWaterland.nl